Niepoczołowice – cmentarz ewangelicki
Województwo: pomorskie
Powiat: wejherowski
Gmina: Linia
Rodzaj obiektu: cmentarz ewangelicki
Data założenia: XIX w.
Historyczna nazwa miejscowości: Nepoczołowitz, Wahlendorf
Cmentarz ewangelicki w Niepoczołowicach, jest śladem dawnej obecności społeczności ewangelickiej na tych terenach. Same Niepoczołowice mają bogatą historię sięgającą czasów prehistorycznych, o czym świadczą znaleziska archeologiczne z epoki brązu. Sama nazwa wsi pochodzi od staropolskiego imienia "Niepoczoł", a w okresie zaborów niemieckich wieś nosiła nazwę "Wahlendorf".
Lokalizacja
Historia Niepoczołowic
Tereny wokół Niepoczołowic były zamieszkane już w czasach prehistorycznych, o czym świadczą znaleziska z epoki brązu. Najwcześniejsza pisemna wzmianka o wsi pochodzi z dokumentu z 1368 roku. W dokumencie tym nazwa pojawia się jako 'Nepoczołowitz', a wspomniana jest również rodzina Nicpoczołowskich, co sugeruje istnienie lokalnego rodu szlacheckiego. To potwierdza istnienie osiadłej społeczności na tym terenie już w okresie średniowiecza.
W 1773 roku Niepoczołowice stanowiły majątek szlachecki w okręgu mirachowskim, należący do czterech właścicieli, w tym do ewangelickiej rodziny Bronk. Johann Jakob von Bronk ożenił się z Eleonorą z rodu von Sarbski.
W 1789 roku wieś nadal była majątkiem szlacheckim w rękach czterech właścicieli.
W XIX wieku następowały zmiany właścicieli majątku.
W 1813 roku Niepoczołowice należały do podpułkownika von Zelewskiego.
W 1854 roku majątek zakupił porucznik von Hackwitz, a następnie rotmistrz von Dittmar.
Od 1853 roku właścicielami byli Hirsch Senger z Chojnic i Gottliebshon ze Szczecina.
W 1860 roku do majątku należała wieś Grünline (Zielona Linia), co świadczy o rozległości posiadłości.
W 1870 roku właścicielami byli spadkobiercy Gottliebsona.
W 1872 roku nowym właścicielem został dotychczasowy dzierżawca Thiede.
W 1873 roku majątek został podzielony na mniejsze części i przemianowany na Wahlendorf.
Powstanie cmentarza i stan obecny
Czas powstania cmentarza ewangelickiego w Niepoczołowicach datuje się na XIX wiek, a okres użytkowania do lat 30. XX wieku. Niepoczołowice (niem. Wahlendorf) należały do parafii ewangelickiej w Bukowinie (niem. Buckowin) oraz parafii katolickiej Strzepcz (niem. Strepsch).
Po II wojnie światowej, w wyniku zmian demograficznych i przesiedleń, społeczność ewangelicka uległa znacznemu zmniejszeniu, co doprowadziło do opuszczenia i stopniowego niszczenia cmentarza. Obecnie cmentarz znajduje się w stanie zaniedbania, a identyfikacja pochowanych osób jest utrudniona ze względu na nieczytelne inskrypcje. Na jego terenie zachowało się 16 mogił z obramowaniami, 3 nagrobki i 4 żeliwne krzyże, a także podstawy pod krzyże i słupki. Po za tym odnaleźć można podstawy pod krzyże i słupki, niektóre powyciągane z ziemi i porozrzucane po terenie.
Działania na Rzecz Ochrony
Cmentarz jest przykładem wielu podobnych nekropolii na Pomorzu, które zacierają się w krajobrazie.
W 2018 roku uczniowie z lokalnej szkoły uporządkowali teren i groby na cmentarzu przed Dniem Wszystkich Świętych.
W dokumentacji z grudnia 2021 roku postulowano uporządkowanie terenu i umieszczenie tablicy informacyjnej, co mogłoby przyczynić się do zachowania pamięci o tym miejscu i jego historii. To podkreśla dostrzeżoną potrzebę podstawowej ochrony tego miejsca. Wdrożenie tych sugestii znacząco zwiększyłoby wartość historyczną i dostępność cmentarza.
Cmentarz ewangelicki w Niepoczołowicach jest zaniedbanym, ale ważnym historycznie miejscem, będącym śladem dawnej społeczności ewangelickiej w tej pomorskiej wsi. Stanowi on ciche przypomnienie o wielokulturowej przeszłości regionu i losach dawnych mieszkańców. Cmentarz ten ma istotne znaczenie historyczne jako namacalny ślad dziedzictwa religijnego i kulturowego regionu.
Galeria
Lokalizacja
Źródła
- Karta cmentarza: 16163, data dokumentu: 1985-10-30, autor: Olszewska-Hellmann G. Zasób: Ewidencja zabytków nieruchomych. Identyfikator: PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_22_EN.115632
- Program opieki nad zabytkami gminy linia na lata 2023-2027 - Dziennik Urzędowy Województwa Pomorskiego.
- Wahlendorf, Kreis Neustadt, Provinz Westpreußen, online: http://pom-wpru.kerntopf.com/orte/wahlendorf.htm, dostęp: 20.07.2024.
- Sołectwo Niepoczołowice - Urząd Gminy Linia, online: https://www.gminalinia.com.pl/gmina-linia/solectwa/solectwo-niepoczolowice/, dostęp: 18.07.2024.
- Dwór Niepoczołowice I historia i właściciele - Dwory i Pałace Polski, online: https://dipp.info.pl/baza-dipp/pomorskie/powiat-wejherowski/gmina-linia/dwor-niepoczolowice, dostęp 18.07.2024.
- Materiały własne: na podstawie oględzin cmentarza ewangelickiego w Niepoczołowicach, 06.2024.